Yarasalardan gelen bir virüs daha!

Hindistan'ın güneyindeki Kerala eyaleti, geçtiğimiz hafta sonu 12 yaşındaki bir çocuğun hayatını kaybetmesinin ardından Nipah virüsü salgınını hızlıca kontrol altına almaya uğraşıyor.

Hindistan basınında çıkan haberlere göre çocuk, 29 Ağustos'ta kötü bir ateş ve diğer semptomlarla Kozhikode şehrinde özel bir kliniğe götürüldü. Şehir genelinde çok sayıda farklı hastaneye nakledildikten sonra 5 Eylül sabahı hayatını kaybetti. Hastadan alınan örnekler Nipah virüsü ile enfekte olduğuna dair şüpheleri daha sonra doğruladı.

Nipah, insanlarda asemptomatik enfeksiyondan akut solunum yolu enfeksiyonuna, nöbetlere, komalara ve ölümcül beyin şişmesine kadar çeşitli semptomlara neden olabilen yarasa kaynaklı bir virüs. Virüs, yarasalar veya domuzlar gibi enfekte hayvanlarla doğrudan temas ve ayrıca enfekte bir kişi veya vücut sıvıları ile yakın temas yoluyla yayılıyor. Salgınlar nispeten düşük sayıda enfeksiyona neden olma eğilimindeyken, enfekte olanların yüzde 40 ila 70'inin hayatını kaybetmesi ile yüksek bir ölüm oranına sahip.

Sağlık yetkililerinin, çocuğun ailesi ve yakın çevresinde bulunan 30 sağlık çalışanı da dahil olmak üzere 54 yüksek riskli temaslıyı yakından takip ettiği bildiriliyor. En az 11 kişi Nipah virüsü belirtileri gösteriyor. Endişe verici bir şekilde, şu anda Nipah virüsü enfeksiyonları için lisanslı tedaviler veya aşılar bulunmuyor.

Hastalık ilk olarak 1998'de Malezya'da 105 ölümle 265 akut ensefalit vakasına neden olan bir salgın sırasında tanımlandı. Malezya 1999'dan beri herhangi bir vakadan kaçınmayı başardı, ancak son 20 yılda Bangladeş ve Hindistan'da başka salgınlar meydana gelmeye devam etti.

Kerala Sağlık Hizmetleri yaptığı açıklamada "Bu, Nipah'ın eyaleti üçüncü kez etkilemesi. 2018 ve 2019'un başlarında, Nipah virüsü doğrulandı" dedi.

Ayrıca Kerala Sağlık Hizmetleri, halka, iyi hijyen uygulamak, hasta çiftlik hayvanlarından kaçınmak ve yarasa habitatlarından uzak durmak gibi virüsün daha fazla yayılmasının nasıl önleneceği konusunda tavsiyelerde bulundu. Yetkililer ayrıca hastalık hakkında farkındalığı artıracak ve enfekte kişilerin olası temaslarını belirlemek için kapıdan kapıya gözetim gerçekleştirecekler. Hayvancılık Dairesi, çocuğun ailesinin mülkünde tutulan iki hasta keçiden alınan numunelerin test sonuçlarını bekliyor.

Bu Nipah salgını, Kerala COVID-19 vakası dalgasıyla dolup taşarken ortaya çıkmış durumda. Associated Press'in belirttiğine göre, Pazartesi günü, Hindistan'ın günlük toplam 31.222 COVID-19 vakasının yaklaşık 20.000'i güney Hindistan'daki eyalette kaydedildi.

Son yıllarda, şiddetli bir Nipah salgınının Asya'yı vurabileceğine dair artan endişeler var ve sağlık yetkilileri daha önce virüsün küresel bir salgına neden olma potansiyeline sahip olduğunu tahmin ediyordu. Neyse ki, Kerala'daki durum şu anda büyük bir küresel endişe kaynağı değil ve önceki salgınlara bakılırsa, hastalığı kontrol altına almak mümkün olacak. Yine de, Hindistan'ın durum daha da kötüye gitmeden bu salgını ortadan kaldırmak istediği kesin...

COVID-19 için zamanımız daralıyor!

COVID-19'a neden olan virüs SARS-CoV-2 virüsü, neredeyse 20 ay önce tanımlandı ancak kesin kaynağı belirsizliğini koruyor. Dünya Sağlık Örgütü bu konuda bir ön rapor hazırlatmıştı ve raporun yazarları, eğer bir cevap istiyorsak, çalışmaların hemen yapılması gerektiğini savunan bir yazı kaleme aldılar. Başka bir deyişle salgının nasıl başladığını bulmak için zamanımız daralıyor.

Bu yorum metni Nature dergisinde yayınlandı. Bilim insanları, viroloji, zoonotik hastalıklar ve epidemiyoloji uzmanları, SARS-CoV-2'nin kaynağını anlamak için şimdiye kadar yapılanları özetlemek için yayınlanan makaleyi kullanıyor. Ayrıca, COVID-19'un nasıl ortaya çıktığını anlamak için neyin gerekli olduğu konusunda da eylem çağrısında bulunuyorlar.

Yazarlar; "Bu çok önemli araştırmayı yürütmek için fırsat penceresi hızla kapanıyor: herhangi bir gecikme, bazı çalışmaları biyolojik olarak imkansız hale getirecek. Yıkıcı bir salgının kökenlerini anlamak, bilime dayalı küresel bir önceliktir" diye yazdı.

Nisan ayında, DSÖ genel müdürü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, orijinal raporun araştırmanın 1. aşaması olduğunu söyledi. Yayınlanan metin ise ikinci aşama için gereken altı önceliği gösteriyor. Bunlar, virüsün gelmiş olabileceği Çin içindeki ve dışındaki bölgelerde hem insanlarda hem de hayvanlarda yapılan araştırmaları içeriyor.

Yarasalar ve potansiyel ara konaklar gibi vahşi hayvanların da virüsün olası rezervuarlarını belirlemeye çalışarak kapsamlı bir şekilde araştırılması gerekiyor. Ve son olarak, ortaya çıkacak yeni güvenilir ipuçlarının takip edilmesi gerekiyor. Ve bunun mümkün olması için uluslararası işbirliği ve şeffaflık şart.

Yazıda şu ifadeler dikkat çekiyor: "SARS-CoV-2'nin kökenlerine yönelik araştırmalar kritik bir noktada. Hem DSÖ uluslararası ekibinden hem de Çin ekibinden ilerlemeye isteklilik var. En önemlisi, Çin içindeki ve dışındaki insanların ve hayvanların kritik geri izlemesini yürütmenin biyolojik fizibilite penceresi hızla kapanıyor. SARS-CoV-2 antikorları zayıflıyor, bu nedenle daha fazla numune toplamak ve Aralık 2019'dan önce maruz kalmış olabilecek kişileri test etmek getiriler sağlayacak."

Yorum metni ayrıca raporun aldığı bazı eleştirilere değinmek için bir fırsat oldu. Medyada pek çok kişi, özellikle virüsün bir laboratuvardan yayıldığı fikrine odaklandı. Ekip aslında bu iddiayı raporda detaylı bir şekilde inceledi ancak bu fikri destekleyen hiçbir kanıt bulamadı.

Araştırmacıların açıklamasına göre "Raporda ve o zamandan beri, laboratuvar sızıntısı hipotezini destekleyen herhangi bir verinin yayınlanması ve DSÖ'ye sunulması için kamuoyuna çağrıda bulunduk. Şimdiye kadar hiçbiri olmadı."

Rapora dahil olmayan farklı bir uluslararası bilim insanı grubu, laboratuvar hipotezinin doğru olduğunu gösteren hiçbir kanıt bulunmadığını tekrarlıyor. Ve sadece buna odaklanmak ve bunun yerine daha olası hipotezleri dikkate almamanın, aslında bizi gelecekteki salgınlara karşı daha savunmasız bırakacağını da iddia ediyor.

Tek tıkla oyuna gelmeyin

Kullanıcılar Amazon'un online alışverişe getirdiği konfordan memnun olsalar da siber suçlular bu kolaylıktan faydalanmanın yollarını arıyorlar. Siber güvenlik kuruluşu ESET, online alışverişin artmasıyla birlikte kullanıcıları kandırmaya odaklanan suçluların en çok kullandığı dolandırıcılık yöntemlerini belirledi. 

Sahte sipariş kimlik avı e-postası

Birçok hizmette olduğu gibi Amazon'da da kişisel bilgileri ele geçirmek veya kişilerin hesaplarına erişim sağlamak için giriş bilgilerini çalmak üzere insanları kandıran veya farklı kimliklere bürünen dolandırıcılar bulunuyor. Çeşitli biçimlerde e-posta alıyor olabilirsiniz, ancak dolandırıcılar, genellikle sıradan müşterilerin birçok kez aldığına benzer, yaygın bir Amazon gönderim e-postasını taklit ediyor. Örneğin yapmadığınız bir satın alımla ilgili bir onay e-postası alabilirsiniz. Bu e-posta Amazon müşteri hizmetlerinin iletişim bilgilerine benzeyen çeşitli bağlantılara tıklamanız için sizi kandırmaya çalışır. Bu bağlantılara tıkladığınızda Amazon'un resmi giriş sayfası gibi görünen bir sayfaya yönlendirilirsiniz, ancak bu sayfaya giriş yapmak için bilgilerinizi girdiğinizde, giriş bilgileriniz dolandırıcıların eline geçer. 

Başka bir yöntem olarak ise dolandırıcılar bağlantıya veya eke tıklamanızı sağlamaya çalışır. Bu bağlantıya veya eke tıkladığınızda kullandığınız tüm hizmetlerdeki giriş bilgilerinizi ele geçirmek üzere cihazınıza tuş kaydetme yazılımını indirmenize neden olacak kötü amaçlı bir fidye yazılım indirebilirsiniz.

Hediye kartı dolandırıcılıkları

Hediye kartı dolandırıcılığı, sıklıkla karşılaşabileceğiniz başka bir sorundur. Sahtekarlıkları düzenleyenler, kurbanlarını kandırmak için farklı stratejiler izler, ancak her zaman tek bir amaçları vardır; satın alma ve Amazon hediye kartı gönderme konusunda kurbanlarını kandırmaya çalışmak. Popüler taktikler genellikle acil bir durum olduğu hissini vermek veya baskı yaratmaktır. Bu sayede kurban mesajın veya telefon görüşmesinin içeriğiyle ilgili ayrıntılı düşünmek yerine hızlı bir şekilde hareket eder. Kurbanlar, kimlik numaralarını vermelerini gerektiren veya çözümlenmediği takdirde hediye kartı kullanarak ceza ödeyecekleri sorunları içeren önemli bir konuyla ilgili doğrulanmayan e-posta mesajları veya telefon görüşmeleri alabilir. Dolandırıcıların kullandığı birçok senaryo vardır. Bu senaryolarda Amazon'un kimliğine bürünerek kurbanın çalıştığı yerin yönetiminde olduklarını bile iddia edebilirler.

Ödeme dolandırıcılıkları 

Ödeme dolandırıcılıkları birçok şekilde ve boyutta olabilir. Farklı biçimlerde olmalarına rağmen hepsinin amacı banka hesabınıza erişim sağlamaktır. Bu amaca ulaşmak için birçok farklı yol denerler. Kullanılan taktiklerden biri Amazon'un güvenli platformu dışında bir yere ödeme yapmanız için sizi ikna etmeye çalışmaktır. İndirimli bir ücret ödemek gibi çeşitli yollar sunarlar. Ancak bu taktiğe kandığınızda, büyük olasılıkla hem para kaybedersiniz hem de ürün elinize geçmez. 

Ayrıca kendi platformu dışında bir yere ödeme yaptığınızdan ötürü Amazon'a şikâyette bulunma olasılığınız da olmaz. Ödeme dolandırıcılığı düzenleyenlerin kullandığı diğer bir taktik ise kazandığınızı iddia ettikleri bir ödülü almak için kimliğini doğrulayamayacağınız bir satıcıya bir ödeme yapmanızdır. Gerçek olamayacak kadar iyi teklifleri veya şüphelendiğiniz teklifleri göz ardı etmelisiniz.

Tehlikeli telefon aramaları

Bazen dolandırıcılar daha "analog" bir yol seçer ve kurbanlarını kandırmak için sahte destek aramaları yapar. Bu aramaların içeriği değişiklik gösterebilir. Ancak genellikle önceden kaydedilmiş bir mesajdır ve Amazon kimliğine bürünerek hesabınızla ilgili bir şeylerin yanlış gittiğini, ilginizi çekebilecek bir şey olduğunu, şüpheli bir satın alım veya kayıp paket vb. bir durum olduğunu iddia eder. ABD Federal Ticaret Komisyonu'nun yayınladığı bir uyarıya göre daha sonra mesajda müşteri destek temsilcisiyle görüşmeniz için 1 tuşuna basmanız istenir veya geri aramanız için size bir numara verilir. Görüşmeyi sürdürmeniz halinde dolandırıcılar, kişisel bilgileriniz veya ödeme verileriniz gibi hassas verilerinizi ele geçirmek için sizi kandırmaya çalışır.

Online alışveriş ve ilgili etkinlikler söz konusu olduğunda "güven ama doğrula" sözünü aklınızdan çıkarmayın. Uyanık, meraklı davrandığınız ve bilgilerinizi kendinize sakladığınız sürece birçok dolandırıcılıktan korunabilirsiniz. Doğrulanmayan bir e-posta aldığınızda dikkatli davranmalı ve "müşteri destek temsilcisi" olduğunu iddia eden hiç kimseyle kişisel hassas bilgilerinizi paylaşmamalısınız.